Amacerando la manzana.
Garapio, espalladeira cos dentes virados para arrancar o esterco, isto non saíu de ningún dicionario, é como eu o vexo. Fai anos, tiña un compañeiro de traballo que se chamaba Serapio, e ás veces imaxinábao espetando os dentes no esterco, eu escarallábame a rir e el enfadábase cando le explicaba o motivo das miñas risas.
Hola a todos los foreros de Lubian.-
Quiero agradeceros la mención que hacéis de esas frases y palabras propias de las Portelas: como nino, muto, espalladeira, garapio etc. Es evidente que son propias de nuestra identidad. ¿Cual es su procedencia?. Yo os manifiesto que no soy de letras, soy de números, pero reconozco que la literatura da un plus de calidad en la escritura y forma de expresarse de cada uno, que asimismo se transforma en una seguridad total a la hora de expresar sus escritos, cosa ... (ver texto completo)
Mira, José: A min cando me preguntan se son galego ou castelán, digo que son das Portelas.
O noso encanto é falar o noso galego, sen sermos galegos. Eu teño participado en moitos congresos de cultura galega. Sabes por qué? Porque son de Zamora. Se fósemos galegos, a nosa Asociación Xente Nova non tería un Pedrón de Honra, nin eu sería membro correspondente da Real Academia Galega. Tamén é verdade que eu non escribo como falo nas Portelas. Pero se estamos castelanizados, tamén podemos galeguizarnos ... (ver texto completo)
De todas estas palabriñas, eu sólo sei (ou recordo) algunhas: treixa, angarillas, estadullos, soltas, xugo, eixe, carro... as outras son como unha novedad pra mín. E non che quero decir pras miñas fillas, na vida as oiron, qué lástima. ¡Que non se perdan!
Estas palabras xa se están a perder, porque o carro xa morreu.
A economía anda mal; e a min, que tantas veces ouví no pueblo, morto de risa, aquelo de que ao peor algún día habería que volver arar as leiras..., arrepíaseme o corpo ao pensar nas necesidades que cada vez máis xente pasa.
Si houbera que volver á labranza de subsistencia nestes pobos, a xente non sabería nin cómo principiar.
Hola a todos los foreros de Lubian.-
Quiero agradeceros la mención que hacéis de esas frases y palabras propias de las Portelas: como nino, muto, espalladeira, garapio etc. Es evidente que son propias de nuestra identidad. ¿Cual es su procedencia?. Yo os manifiesto que no soy de letras, soy de números, pero reconozco que la literatura da un plus de calidad en la escritura y forma de expresarse de cada uno, que asimismo se transforma en una seguridad total a la hora de expresar sus escritos, cosa ... (ver texto completo)
conto de curas

O Sñr. cura atopou na corredoira Á nena da veciña que levaba unha vaca pola corda.
E logo dixolle, ¿seica vas a pastar avaca?. Non señor, ¡lévoa o boi! ¿Que a levas o boi? ¿E vas ti soa? ¡Seica si! Entonces ¿e que non hai xente na casa? ¿Hai os de sempre! pois eso queno debía facer e teu pai.
Meu pai non señor, que non vale ¡ten que ser o boi!
E logo ti aínda non viche a película "Sempre Xonxa"?. A min paréceme encantadora. Ven unha escena con ese conto. E resulta que o boi da aldea levábao o crego, para máis inri. Merece a pena vela.
Argola facia on da nos algunha funcion mais como era a de atar unha corda pequena, a ela e que tirara por os maiores cando o carro non ia mui cargado evidentemente. A TREIXA de atar o carro e muito mais longa ainda andan pola casa un par delas, que agora fan outras funcións.
A unica diferecia que atopo e nas TREITOIRAS, que vos lle chamades ESTREITEIRAS
e creo que tenmais fundameto o voso pois elas onde rozan contra o eixo estreitan, por eso habia que cambialas de cando en vez.
Un saudo e gracias ... (ver texto completo)
E como era máis doado cambiar as estreiteiras que o eixe, facíanse de bidulo, que é madeira blanda, para que o eixo durara moito máis. O eixe facíase de freixo.
Meu pai, entre outras moitas cousas, era carpinteiro de carros.
Pero eu non sei todas esas palabras. Limítome a copialas do libro de 1.952 "El Dialecto galaico-portugués hablado en Lubián", que tre o carro debuxado esquemáticamente con tódolos nomes.
Home, como labrego desertor aos vintedous anos, algo sei. Agora mesmo lémbrome do TENTEMOZO, ... (ver texto completo)
Argola facia on da nos algunha funcion mais como era a de atar unha corda pequena, a ela e que tirara por os maiores cando o carro non ia mui cargado evidentemente. A TREIXA de atar o carro e muito mais longa ainda andan pola casa un par delas, que agora fan outras funcións.
A unica diferecia que atopo e nas TREITOIRAS, que vos lle chamades ESTREITEIRAS
e creo que tenmais fundameto o voso pois elas onde rozan contra o eixo estreitan, por eso habia que cambialas de cando en vez.
Un saudo e gracias ... (ver texto completo)
conto de curas

O Sñr. cura atopou na corredoira Á nena da veciña que levaba unha vaca pola corda.
E logo dixolle, ¿seica vas a pastar avaca?. Non señor, ¡lévoa o boi! ¿Que a levas o boi? ¿E vas ti soa? ¡Seica si! Entonces ¿e que non hai xente na casa? ¿Hai os de sempre! pois eso queno debía facer e teu pai.
Meu pai non señor, que non vale ¡ten que ser o boi!
Amigo Barxes: O carro é moito carro, e son moitas as súas palabras. Un carro delas.
Está a EIXEDA ou AIXEDA. Toda dunha peza, desde a punta da CABEZOALLA ata os dous BRAZÓS da traseira.
Na cabezoalla están as CHAVELLAS, para suxetar a cabezoalla ao xugo co sobeo.

"Quíxente botar un polvo
na cabezoalla do carro
foise a chavella pra atrás
e esfolei todo o carallo"
(Jota cantada por un dúo de Ourense, na festa do pobo, adicada ao seu alcalde)
... (ver texto completo)
Practicamente os nomes da parte do carro son semellantes, amin esqenceram e as soltas e os berbiois, non sei se as do rodeiro seran iguais.
A difernza atopeina, nas angarillas, que nos angarillas chamamoslle, as que se lle poñen os burros mulas ect. encima da albarda pra traer feixes, leña ou calquer outra cousa parecido as angarillas eran os serois, que nestes era onde traian o peixe, e tamen o pan.
Perdon que non se moleste el Sñr de las albardas.
Un Saudo
Amigo Barxes: O carro é moito carro, e son moitas as súas palabras. Un carro delas.
Está a EIXEDA ou AIXEDA. Toda dunha peza, desde a punta da CABEZOALLA ata os dous BRAZÓS da traseira.
Na cabezoalla están as CHAVELLAS, para suxetar a cabezoalla ao xugo co sobeo.

"Quíxente botar un polvo
na cabezoalla do carro
foise a chavella pra atrás
e esfolei todo o carallo"
(Jota cantada por un dúo de Ourense, na festa do pobo, adicada ao seu alcalde)
... (ver texto completo)
De todas estas palabriñas, eu sólo sei (ou recordo) algunhas: treixa, angarillas, estadullos, soltas, xugo, eixe, carro... as outras son como unha novedad pra mín. E non che quero decir pras miñas fillas, na vida as oiron, qué lástima. ¡Que non se perdan!
Na miña casa había unha variante a cerca da fustaxe. Recordo que miña abuela dicíame, mira que fustras levas coa faldra fora.
Non ouvira nunca FUSTRAS. Tampouco ven nos diccionarios ao meu dispór.
Sen embargo, ao buscar "fustras" no Estravís, vexo o adverbio FUSTRE, que significa "mal".
Pon como exemplo: "O negocio saíume fustre."
Paréceme que por aí anda a cousa, non?
Tamén encontro ese PALAFUSTRÁN de Gel: persoa nugallá e pobre. Home alto e groso. Palagartán.
(NUGALLÁ: feminino de NUGALLÁN, que significa "preguizoso, folgazán, desidioso, falto de vontade". Sinónimos: NUGALLAS, NUGALLÓN, LACAZÁN.)
Amigo Inda: A exposicion, estaba o lado xusto da casa dos primos meus, algo lle queda dela, porque o resto marcharon rodando.... adornar chales en Canido, Nigran, Baiona e un polomenos marchou pra serra de Madri xunto con arados romanos, e un par deles xunto con duas charruas portuguesas adornan a estacion de servicios de Erosa, tamen tiñan xugos e todo tipo de farramentas pra labranza.
¿Como se lle chamaría en Lubian as partes do carro? que onda nós lle chamamos
chedeiro, que se compon das chedas, ... (ver texto completo)
Amigo Barxes: O carro é moito carro, e son moitas as súas palabras. Un carro delas.
Está a EIXEDA ou AIXEDA. Toda dunha peza, desde a punta da CABEZOALLA ata os dous BRAZÓS da traseira.
Na cabezoalla están as CHAVELLAS, para suxetar a cabezoalla ao xugo co sobeo.

"Quíxente botar un polvo
na cabezoalla do carro
foise a chavella pra atrás
e esfolei todo o carallo"
(Jota cantada por un dúo de Ourense, na festa do pobo, adicada ao seu alcalde)
... (ver texto completo)
Sñr Ricardo, le felicito por la poesia, pero la encuentro un tanto triste.
Seria posible que nos deleitára con alguna mas alegre.
Muchas gracias.
Un saludo.
Prat. Muy bien esa poesía, me gusta.
Cómo se aprovecha los días fríos para que la mente trabaje, nosotros aquí, llevamos unos días que casi vives en un letargo debido a las bajas temperaturas.
Saludos.
Hoxe en Valladolid, encaxa ben o dito de que "fai un friu do carallo" eu asomei o morro pola ventana é rápido o metín pra dentro, se quedaba axadado.
Barxes, o do carro, non sei si xa está incluida a cabezoalla ou aixeda que se facia de negrillo, esto é a base do carro, os abrazós que é a parte que sobresai por detrás da aixeda, servían pra rematar a treixa sobrante, non vexo que menciones as terraxas, tamén pode ser, que en Barxa" pra que o carro cante, lle molláis o eixe no río como na canción," ... (ver texto completo)